محمد نوبخت (M.Sc)* رضا بقايي ( B.Sc)**
* كارشناس ارشد بيوتكنولوژي ** كارشناس ميكروبيولوژي
اشاره
در جهان كنوني و از ميان سلاحهاي نا متعارف جنگي ، يكي از وحشتناكترين و مخوفترين جنگافزارها ، جنگافزارهاي هستهاي و مشخصاً بمبهاي اتمي هستند . نام اين سلاح همواره تداعيگر خاطره تلخ كشتار مردم بيدفاع هيروشيما و ناكازاكي و پيامدهاي ژنتيكي ناشي از تشعشعات راديواكتيويته بوده است. آنگونه كه وحشت جنگ هستهاي ، كابوسي است كه هرگز از ياد و خاطر مردم جهان نخواهد رفت.
با همهي اين تعاريف و با قدرتي كه در اينگونه سلاحهاي نهفته است ، اين دسته از جنگافزارها ، امروزه چندان عملياتي نيستند و تنها در حد يك قدرت بالقوه باقي ماندهاند و بيشتر براي گردنكشيهاي سياسي كاربرد دارند! زيرا بكارگيري يك سلاح هستهاي ، حتي در كوچكترين اندازه قابل ، آنچنان تبعات و پيامدهاي گستردهاي را در پي خواهد داشت و آنچنان گستره وسيعي را تحت تأثير قرار خواهد داد كه كشور متخاصم مجبور ميشود پاسخگوي مدعيان و كشورهاي زيادي باشد. زيرا تشعشعات هستهاي علاوه بر محل انفجار ، تا مناطق بسيار دور نيز مؤثر خواهند بود و آثار زيست محيطي زيانبار را در پي خواهند داشت. با اين وجود ، شايسته نيست به زعم آنكه احتمال بكارگيري سلاح هستهاي بسيار اندك است ، از آموختن راهكارهاي دفاعي و فوريتهاي پزشكي آن شانه خالي كنيم. چه آنكه امروز سلاح اورانيومي ، ساخته شده از اورانيوم ضعيف شده ، توسط ابرقدرتهايِ زيادهخواه جهان ، در حد قابل توجهي بكار گرفته ميشود.
در كنار تهديدات هستهاي ، كه ايجاب مينمايد خود را به علوم دفاعي روز مسلح نماييم ، بايد به اين نكته نيز توجه نمود كه ، كشورمان ، به تدريج به جمع كشورهاي اتمي دنيا ميپيوندد و صاحب رآكتورهاي آب سبك و سنگين ميگردد. وجود اينگونه رآكتورها و نيروگاههاي هستهاي ، همواره اين دلمشغولي را به همراه خواهند داشت كه ميتواند يك بار ديگر افاقي ، نظير آنچه در چرنوبيل رخ داد ، در ايران نيز رخ دهد. اگرچه به توانمندي متخصصين ايراني اعتماد داريم و آرزومند آنيم كه هرگز حادثهاي نظير واقعه نيروگاه چرنوبيل در ايران رخ ندهد ، اما اين اعتماد و آرزوي قلبي مانع از آن نميشود كه بيشتر ندانيم و آمادهتر نباشيم و خواب بر ديده حزم خود افكنيم. بخصوص آنكه برخي مراكز درماني نيروي دريايي سپاه در محلهايي نزديك به اينگونه نيروگاهها مستقر هستند و ميتوانند نخستين مراكز درمانياي باشند كه در صورت بروز حوادثي نظير نشت مواد راديواكتيو ، آلودگي با بخارات سمي و ... در جمع گروههاي امدادرساني قرار ميگيرند. آنچه در پي ميخوانيد مروري است بر نحوه آمادهسازي يك مركز درماني يا بيمارستانِ عمومي ، به منظور پذيرش مصدومان حوادث هستهاي .
عليرغم پهنهي گستردهي مرزهاي آبي در ايران و ارتباط كاري و غذايي بسياري از هموطنان به اين موهبت الهي، متأسفانه مباحث پزشكيِ مرتبط با اين اقليم در كشورمان بسيار مهجور مانده است و اين در حاليست كه طبدريا همچون طب هوا - فضا در جهان پزشكي صاحب جايگاه خاصي بوده، متخصصين بسياري در آن مشغول تحقيق و بهينهسازي پروتوكلها هستند.