طب دریا

                                                                                                                      محمد نوبخت (کارشناس ارشد بیوتکنولوژی) 

دستورالعمل غواصی با شیوه اول

برای غواصی با تجهیزات ست شماره یک ، سه روش غوص کردن و به زیر آب رفتن وجود دارد . این روشها عبارتند از : ورود با پا ، ورود با سر و پریدن در آب .

 الف) روش وارد شدن با پا : این روش شیوه ای آسان و مقبول در بین غواصان است . ابتدا غواص در حاليكه بطور عمودي در آب شناور است بین شش تا ده نفس عمیق می کشد . سپس در حالیکه دستانش را در کنار رانها با حرکت دایره ای حرکت می دهد ، رو به بالا فشار آورده ، به تدریج بطور عمودی به زیر آب فرو خواهد رفت . نکته قابل توجه آن است که در هنگام فرو رفتن سر به زیر آب ، باید توجه شود که تعادل بدن به خوبی حفظ گردد زیرا در غیر این صورت می تواند باعث بروز عوارض جانبی در غواص شود .

 ب ) غوص با سر : در اين شيوه نيز غواص ابتدا در حاليكه لوله تنفسي را در دهان دارد بين شش تا ده نفس عميق مي‌كشد . سپس دستها را مقابل سر ، بصورت كشيده نگه داشته ، با ايجاد انحناء در ناحيه كمر ، سر و نيم تنه بالا را نسبت به پاها در حالتي عمود برهم قرار مي‌دهد . يعني از كمر به بالا درون آب خواهد بود . پاها كه هنوز بر روي سطح قرار دارند براي نفوذ در آب كمك بسياري مي‌كنند . با تكان سريعي به پاها و به حالت عمودي در آوردن آنها ، بدن به راحتي از ناحيه سر به درون آب وارد مي‌شود . بعد از ورود به داخل آب ، غواص

 ج ) پرش داخل آب : روش پرش به داخل آب در مواردي كه غواص از عرشه كشتي و يا لبه قايق قصد ورود به آب را دارد ، شيوه مناسبي است . اين شيوه در استخرهاي آموزشي نيز كاربرد دارد و غواص خواهد توانست از لبه استخر به داخل آب بپرد . در اين شيوه غواص در لبه محل ورود به آب قرار گرفته ، در حاليكه با يك دست عينك غواصي و با دست ديگر لوله تنفسي خود را نگهداشته ، با پا به درون آب مي‌پرد و سپس شروع به شنا مي‌كند . در اين شيوه بايد سر را تا حد امكان به عقب راند تا فشار آب باعث جابجايي تجهيزات غواصي روي چشم و صورت نشود. به ياد داشته باشيد كه از شيوه پرشي ( چه با سر و چه با پا ) براي ورود به داخل آبهاي ناشناخته كه عمق و بستر نامعلومي  دارند، بخصوص بصورت پرش از روي صخره ، جداً خودداري نماييد .

 تنظیم فشار گوش میانی

در هنگام غواصي ، نخستين مسأله‌اي كه فرد با آن روبروست ، تنظيم فشار در ناحيه گوش مياني ، بواسطه شكل آناتوميك و فيزيولوژيكي آن است . به بيان ديگر فرد به محض ورود به زير آب ، بسته به عمقي كه در آن غوص مي‌كند ، فشاري را بر گوش مياني خود احساس مي‌نمايد كه بايستي با شيوه‌هاي گوناگون اين فشار را در دو سوي پرده صماخ و گوش مياني متعادل نمايد . سه روش براي ايجاد فشار معتدل كننده وجود دارد :

·  

·   با جويدن . در هنگام جويدن نيز با باز و بسته شدن مجراي استاش و انقباضات عضلات مرتبط با آن، فشار متعادل خواهد شد .

·      با دميدن متراكم . در اين روش در حاليكه بيني را با كمك شست و انگشت نشانه گرفته‌اند ، نفسي عميق مي‌كشند و با دهان بسته و پر باد ، سعي در خروج هوا از بيني مي نمايند . فشار هواي جمع شده در دهان و هوايي كه براي خروج از بيني ، رانده مي‌شود ، باعت تعديل فشار در گوش مياني خواهد شد .

افراد تازه كار به علت بسته بودن شيپور استاش در آنها ، كمتر موفق خواهند شد به راحتي فشار را در گوش مياني خود متعادل نمايند . به منظور ايجاد فشار متعادل كننده روش ساده ديگر نيز وجود دارد كه اگر چه دائمي نيست اما بخوبي پاسخگو خواهد بود. فرد مي‌تواند قبل از ورود به زير آب ، با دو انگشت سوراخ گوش خود را بگيرد تا مقداري هوا در مجاري گوش خارجي حبس شود . بعد از ورود به آب انگشتان را از گوش خارج نمايد . البته اين روش تا زماني كه هوا درون مجراي گوش خارجي موجود باشد ، پاسخگو است . نكته ديگري كه غواص بايد بدان توجه نمايد آن است كه به ازاي هر يك متر كه پايين مي‌رود ، با كمك سه روش گفته شده ، فشار را در ناحيه گوش مياني متعادل سازد و در صورت عدم توفيق در اين كار، توصيه مي‌شود به سطح برگردد تا موجب ايجاد ضايعات در ناحيه گوش مياني نشود .

 دستورالعملهای غواصي با شیوه دوم

پیش از پرداختن به دستورات این نوع از غواصی، تذکر چند نکته مهم به نظر می رسد .آنچه در غواصی با این شیوه حائز اهمیت است آن است که پیش از ورود به آب کلیه تجهیزات تک تک مورد بازبینی و رفع نقص قرار گیرند . از جمله مواردی که باید حتماً مورد بررسی قرار گیرد ، میزان فشار موجود در کپسول هواست که به ترتیب زیر و با یک دستگاه مانومتر فشار قوی ، سنجیده می شود:

·      مانومتر را بر روی خروجی کپسول هوا پیچ كنيد.

·      سوپاپ خروجی مانومتر را ببندید .

·      سوپاپ خروجی خود کپسول را نیز بسته نگهدارید .

·      حال سوپاپ خروجی مانومتر را باز کرده ، عدد فشار را بخوانید .

·      مانومتر را از روی دستگاه باز نمایید .

فشار هوای صحیح هنگامی بدست خواهد آمد که دریچه هوای ذخیره باز شده ، فشار آن نیز محاسبه گردد. البته باید از عایق بودن و هواناپذیری دستگاه نیز اطمینان حاصل نمود . برای اینکه معلوم شود دستگاه هوا نمی دهد ،در هنگامی که دریچه های خروجی باز هستند ، به صدای جریان هوا گوش دهید . وجود صدای اضافی می تواند دال بر هوادهی باشد . جهت کپسول هوای ذخیره نیز بهترین راه برای بررسی هوادهی ، باز و بسته کردن سوپاپ خروجی است.

برای چک کردن سالم بودن خود سیستم تنفسی نیز می توانید در بیرون آب ، ماسک را گذاشته و چندین بار تنفس کنید . در اینجا ضمن بررسی کیفیت هوارسانی سیستم ، دو نکته مهم دیگر را نیز مورد توجه قرار دهید که عبارتند از طعم و بوی گاز تنفسی . در صورت وجود حالت غیرطبیعی در بو و طعم اکسیژن ، کپسول را عوض کنید .

 الف) پرش از جلو : اصول این روش نیز همچون روش پریدن در آب با تجهیزات شیوه اول خواهد بود.     (روش ج ) تنها نکته ای که در اینجا باید اضافه نمود آن است که در هنگام پریدن در آب باید توجه داشت که با یک دست ماسک و با دست دیگر بند کپسول را نگهدارید تا در زمان پرش در آب از روی صورت و پشت شما جابجا نشوند . در اینجا نیز فرد بر لبه استخر یا شناور قرار گرفته ، از جلو و با پا به درون آب می پرد . نکته بسیار مهم آن است که این شیوه بیشتر در مواردی كاربرد دارد که فاصله لبه پرش تا سطح آب ، اختلاف سطحی تا پنجاه سانتیمتر داشته باشد . ارتفاعی بیش از این حد موجب فشار زیاد به تجهیزات و طبعاً باعث جابجایی آنها شده ، آب را به درون ماسک می راند.

 ج) ورود به آب از كشتي يا لبه استخر با كمك پله يا نردبان: غواصان بايستي از پشت وارد آب شوند . به بيان ديگر صورت بايستي رو به پلكان باشد . اين شيوه پايين و بالا رفتن از پلكان ، از سقوط و يا جابجا شدن تجهيزات ، فرد را مصون مي دارد . نكته ديگر اينكه بايد از خالي بودن مسير پلكان مطمئن باشيد تا از برخورد افراد به يكديگر و به تجهيزات همديگر و بروز جراحت و آسيب ممانعت شود .

د) ورود به داخل آب از لبه كناري قايق : اين شيوه هنگامي قابل استفاده است كه غواص پشت به آب ، بر لبه قايق يا استخر نشسته باشد. براي ورود به آب ، بالا تنه را با چرخشي به سمت آب پرتاب كرده ، در حاليكه پاها را از زمين بلند كرده ايد ، از پشت به درون آب بچرخيد .

هو ) ورود به آب از روي عرشه با كمك زانو يا پا :  غواص مي تواند با كمي تمرين و مهارت ، مستقيماً از روي عرشه هاي بلند نيز به درون آب بپرد . براي اين منظور مي توان از حائل كردن زانو يا پا بهره جست . به اين شكل كه يك پا و دست موافق آن را اهرم كرده ، كل بدن را حول آنها بچرخانيد تا از عرشه به درون آب پرت شويد و يا اينكه زانو را حائل كرده ، با چرخشي كامل ، به درون آب بپريد.

 خارج كردن آب از شلنگ تنفسي

در زير آب ، خواسته يا ناخواسته ، در اثر جابجايي ماسك و قطعات دهاني سيستم تنفسي ، مقداري آب وارد لوله ها خواهد شد. خارج كردن اين آب تقريباً روشي ساده دارد كه با كمي تمرين به راحتي قابل اجراست . قطعه دهاني را از دهان برداشته ، و بالاي سر بگيريد . در نتيجه با ايجاد اختلاف سطح ، يك اختلاف فشار بين قطعه دهاني و رگلاتور ايجاد شده ، كپسول هوا شروع به آزاد كردن هوا مي كند . اين هوا، ضمن خروج ، مسير لوله تنفسي را نيز از آب خالي مي نمايد . بنابراين با يك باز دم قوي و شديد نيز مي توان آب جمع شده در لوله ها را به خارج راند.

به منظور جلوگيري از نفوذ مجدد آب به درون لوله ها ، در هنگام قرار دادن قطعه دهاني در دهان ، اين اختلاف فشار ايجاد شده بايد حفظ شود. لذا قطعه دهاني را بالاي سر نگه داشته ، سر و بدن را تا حد امكان به عقب برانيد . سپس در حاليه كه هنوز هوا از داخل لوله به بيرون جريان دارد ، قطعه را در دهان قرار دهيد .

تنفس دو غواص با كمك يك سيستم تنفسي

نكته قابل ذكر آن است كه هر غواص بايد به تنهايي، هر دو شرايط A و B را تمرين نمايد تا در زمان لازم از تجربه كافي برخوردار باشد . از سوي ديگر غواص A بايستي شرايط تغيير فشار را براي غواص B رعايت نمايد و او را به يكباره به سطح آب نبرد . اين عمل خود مي تواند باعث بروز آسيبهاي جدي به غواص B شود .  

در آوردن كپسول و سيستم تنفسي در زير آب

اين عمل در هنگامي توصيه مي شود كه غواص از گذرگاه هاي باريك عبور مي نمايد . در اين شرايط، ابتدا بايد كمربند نگهدارنده كپسول و سپس بندهاي دستگاه تنفسي را باز نمود و بدن را به جلو خم كرد . بعد از آن كپسول را از روي پشت برداريد بدون آنكه قطعه دهاني را از دهان خارج ساخته يا تنفس را متوقف كنيد . حال در حاليكه كپسول را در مقابل صورت گرفته ايد و آرنج دستها كشيده است ، به غواصي ادامه دهيد .

حفظ تعادل

از نكات ضروري براي غواصان ، حفظ تعادل در زير آب است . هنگامي كه بدن در زير آب قرار مي گيرد دو نوع فشار بر آن وارد  مي شود . نخست فشار ناشي از وزن خود غواص به سمت پايين و ديگري فشار رانشي آب به سمت بالا . برآيند اين دو فشار تعيين مي كند كه بدن در آب فرو رود ، شناور بماند يا به بالا رانده شود .

دومين شرايط يعني شناوري بر سطح آب ، بهترين گزينه براي غواصي است . اين برآيند نيرويي هنگامي بدست مي آيد كه غواص با تجهيزات كامل روي سطح آب دراز كشيده ، وزن اضافي را به ناحيه شكم منتقل مي كند تا زماني كه قصد فرو رفتن در آب را داشته باشد . در اين زمان با تغيير حجم هواي داخل ريه ها ، برآيند نيرو را براي زير آب رفتن تغيير مي دهد . در اينجا ريه ها نقش مهمي را ايفا مي نمايند و مانند كيسه هاي هوايي ماهي ها عمل مي كنند .

بهرحال حفظ تعادل در زير آب و توانايي مانور در زير آب ، مقوله اي است كه نيازمند تمرين و حوصله فراوان است .

Ref:

www.diving\ human cantact with the underwater\ diving medicine\ diving techniques.htm