پزشکی پیراپزشکی و زیست شناسی دریایی

سلاحهاي نوين غيرِكُشنده

به نقل از كتاب جنگ نوين به قلم محمد نوبخت

توان كُشندگي و قتل نيروهاي متخاصم هميشه هدف نهايي گروه‌هاي نظامي نيست. چه بسا هدف، زنده ماندن، به اسارت گرفتن و يا متفرق ساختن(در اغتشاشات) آنها باشد. همين گزينه در كنار اوج‌گيري مخالفت‌هاي عمومي عليه ساخت، نگهداري و استفاده از سلاح‌هاي كشتارجمعي باعث شد كه نسل جديدي از سلاحهاي نوين با عنوان سلاحهاي غيركشنده وارد ادبيات نظامي ابرقدرتها گردد. سلاحهايي كه اگرچه ممكن است در برخي موارد حتي باعث مرگ شوند، ولي عموماً موجب زمينگيري، مشغوليت و آزار نيروهاي طرف مقابل خواهند شد. اين سلاحها به خصوص در زمان اشغال و براي برخورد با مخالفتهاي مردمي، تظاهرات عليه اشغالگران و متفرق ساختن آنها بكار مي‌روند.( از جمله استفاده‌ي گسترده‌ي آمريكا از اين سلاح‌ها در زمان اشغال عراق، به خصوص در فلوجه و شهرك صدر.)

بنا به تعريف، سلاحهاي غيركشنده‌ي ضد نفر سلاحهايي هستند كه به منظور ايجاد جراحت، بدون اثر كشندگي يا ايجاد آسيب برگشت ناپذير(دائمي) عليه افراد بكار برده مي‌شوند. عمل چنين سلاحهايي ايجاد ترس و بازدارندگي، محدود كردن، غيرفعال كردن، فلج كردن، گيج كردن، خواب كردن، متوقف كردن، بي‌اثر كردن، منصرف كردن، متفرق كردن، ايزوله كردن، ايجاد عدم تمركز يا جلوگيري از ورود مردم (در يك ناحيه معين) مي‌باشد و اساسا به منظور ناتوان سازي پرسنل يا مواد و تجهيزات بكار مي‌روند.

از جمله‌ي اين سلاح‌ها مي‌توان به اسپري فلفل، بمب‌هاي گَند (بسياربدبو) پليمرهاي چسبنده، مواد الكترومغناطيس، مانع فعال (امواج مايكروويو)، شوك‌دهنده عصبي (تيزر)، سلاح‌هاي اپتيكي(نوري)، انواع ليزرهاي جنگي و سلاحهاي صوتي و مافوقِ صوتي اشاره كرد.

 

سلاحهاي غيركشنده‌ي شيميايي

نوع و عملكرد سلاح: مواد شيميايي غيركشنده معمولاً شامل عواملي هستند كه باعث القاي خواب شده، داراي نقش آرام بخشي، بازدارندگي عصبي، محرك و يا توليد كننده‌ي بوي نامطلوب هستند.

 عوامل آرام­بخش می­توانند طوري ساخته شوند که قربانیان آنها بیدار و متحرک بوده، اما فاقد اختیار یا توانایی انجام عملیات نظامی باشند. اين مواد بر روي سيستم اعصاب و روان تأثير گذارده فعاليت كنترلي و نظارتي مغز را مختل مي‌سازند. از انواع دارويي آنها مي‌توان به گروه داروهاي مورفين‌دار و همچنين واليوم‌ها (ديازپام) اشاره كرد.

داروهاي ضد افسرگي مانند « فلوكسي‌تين» و «سرترالين» نيز كه سريع‌الاثر هستند، به شدت مورد توجه نظامي مي­باشند. برخي از اين مواد به شكل سلاح نيز تهيه شده­اند مانند BZ كه يك روان­گرداني بسيار قوي است.(رجوع كنيد به فصل دوم)

استفاده از محرکهاي بوياييِ نفرت انگيز براي کنترل و يا تغيير رفتار انسان، يک راه کار جالب براي سلاحهاي مدرن بوده، به طوري كه ترکيبات بد بو در ليست اولويت تحقيقات سلاحهاي غيرکشنده ايالات متحده قرار دارند.

راهكارهاي پدافندي: معمولاً فرد متوجه‌ي يك تك اين چنيني نشده، بطور نامحسوس از آنها متأثر مي‌شود. اما اگر با مشاهده شواهد اطراف و يا علائمي ذكر شده به يك تك نوين پي‌برديد بهترين راه استفاده از ماسك و اطلاع‌رساني سريع به فرماندهي، يگان ج.ن و يگان بهداري رزمي خواهد بود.

 

سلاحهاي ليزري (اپتيكي)

نوع و عملكرد سلاح: اساساً ليزرها باعث سوختگي مي‌شوند، كه شدت اين سوختگي بسته به قدرت ليزر دارد. تشعشع انواع كم انرژي آنها به‌طور هدايت شده، ديد انسان يا حسگرهاي نوري از قبيل وسايل ديد در شب، وسايل هدفگيري، يا تجهيزات كشف بُرد را تخريب مي‌كنند. شدت اثرات بستگي به قدرت ليزر، برد آن تا هدف و ثابت بودن هدف دارد.

ليزر کم انرژي اساساً به عنوان سيستمهاي ضد چشم  و ضد سِنسور استفاده مي‌شوند. به عنوان سلاحهاي ضدبينايي، باعث عوارضي همچون ايجاد ناراحتي، خيرگي، کوري موقت تا دائمي و صدمه به قرنيه مي شوند.

علاوه بر صدمات چشمي، پوست نيز در معرض آسيبهاي ناشي از تابش ليزر‌هاي قويتر قرار دارد. سوختگي پوست توسط ليزر بطور تابش مستقيم، يا غيرمستقيم (بواسطه ايجاد آتش در لباسها و يا مواد آتشگير نزديکِ فرد) ايجاد مي شود. ليزرها مي‌توانند باعث التهاب و سرخي پوست، قرمزي سطحي پوست، تاول و يا تخريب تمام لايه خارجي پوست گردند.

اثراتي مشابه اثر تابش ليزر را در بمبهاي اپتيكي نيز مي‌بينيم. اين بمبها در پي انفجار، نوري بسيار شديد (مانند فلاش عكاسي) توليد مي‌كنند كه مي‌تواند باعث ضايعات شديد پوستي و چشمي شود. اثرات آن مشابه با ليزر كم انرژي بوده، شامل گيجي، تخريب دائم يا موقت اعصاب بينايي انسان يا كوري حسگرهاي نوري مي‌باشد.

تصوير2-5/ يك تابنده ليزري نظامي. ساخت چين. ارائه شده جهت فروش تجاري در نمايشگاه دستاوردهاي نظامي

 

 راهكارهاي پدافندي: چندين راهكاري پدافندي توصيه شده‌اند كه عبارتند از:

1.      در صورت امكان از عينك‌هاي مخصوص ضدليزر استفاده نماييد.

2.      اگر از عينك كاردرشب استفاده مي‌كنيد، آن را خاموش كرده، از روي چشم خود برداريد.

3.      مطلقاً به چشمه‌ي ليزر كه به سمت شما تابانده مي‌شود نگاه نكنيد.

4.      سريعاً قسمتهاي بدون پوشش بدنتان را بپوشانيد و در جايي پناه بگيريد كه ليزر به شما نرسد.

5.      اگر همرزم‌تان مصدوم شد، ابتدا او را از معرض تابش دور سازيد.

6.      توجه كنيد كه ضمن نجات مصدوم خود در معرض ليزر نباشيد.

7.      اگر چشمها دچار صدمه شده، روي آن را با پَدِ چشمي پانسمان نموده، سعي نكنيد با كمك چشم آسيب ديده ببينيد.

8.      جهت تسكين درد مي‌توانيد چشمها را تا رسيدن به مركز درماني با محلولهاي استريل چشم يا آب تميز شستشو نماييد.

9.      اگر پوست دچار سوختگي شده به شرح زير عمل كنيد:

·  پوست را پوشانده و دور از تابش مستقيم نور قرار بگيريد.(حتي نور آفتاب)

·  پوست را به مدت 10 دقيقه با آب خنك و تميز شستشو دهيد.

·  به مصدوم آب سرد بنوشانيد.

·  اگر سوختگي باعث تاول شده، مراقب باشيد تاولها نتركد.

·  روي پوست را پانسمان شل و بدون پرز بگذاريد و به مركز درماني مراجعه نماييد.

 

سلاحهاي صوتي (آكوستيك)

نوع و عملكرد سلاح: سلاحهاي صوتي با ايجاد اصوات شديد منجر به اختلال رفتار در نيروهاي هدف شده، تمركز آنها را بهم مي‌زنند. اين اصوات طيفي از صداهاي آزاردهنده تا بيزار كننده و حتي کُشنده را شامل مي‌شوند[1]. حتي در شرايط كنترل شده مانند دوره اسارت، مي‌توانند باعث شستشوي مغزي، فراموشي و اقرار بدون كنترل شوند.

اكثر انسانها به صداهاي شديد واكنش پرخاشگرانه نشان داده، كلافه و گريزان مي‌شوند.(مهمات انفجاري احتمالاً ساده ترين نوع سلاحهاي آکوستيکي هستند).

صداي قابل شنيدن در فركانسهاي بين 20 تا 20000 هرتز قرار مي گيرد. سلاحهاي آكوستيكي صداهايي با فركانس پايين(زير 50 هرتز) توليد مي‌كنند كه مي‌تواند موجب ايجاد اختلال و حالت تهوع در فرد مورد هدف شود. حالت ايجاد شده موقتي بوده، هنگامي كه منبع صوت خاموش شود اثرات آن نيز از بين مي‌روند. بخاطر فركانس پايين، حذف يا فيلترگذاري آن بسيار مشكل بوده، مي‌تواند حتي به داخل ساختمانها و اشياء نفوذ كند.

فراصوت، فركانسهاي بالاي 20 كيلوهرتز را شامل مي‌شود كه در دستگاه سونوگرافي از آن استفاده مي‌شود. گرچه هيچ اثر مضري در كار با فراصوت‌هايِ طبي گزارش نشده، اما افرادي كه در معرض دوزهاي متوسط قرار گرفته‌اند، گرم شدن قابل توجهي را گزارش نموده‌اند  كه مي‌تواند به آسيب منجر شود.

هنگامي که از فراصوت به صورت سلاح استفاده شود، موجب تحريک منتشر در بدن، درد، تخريب سطحي بافت و تخريب بافتهاي دروني مي‌شود. گزارش شده است که سلاحهاي ساطع کننده صداي نزديکِ طيف فراصوت موجب القايِ ترکيبي از درد، دل‌آشوبگي و ترس غيرقابل تحمل مي‌شود که فراتر از تحمل انسان است.

تصوير3-5/ يك دستگاه ايجاد اصوات. فرد بكارگيرنده از تأثيرات ايمن است.

انواع دستي اين سلاح بصورت نارنجك صوتي ساخته شده كه با انفجار، نوري شديد و صدايي گيج كننده را باعث مي‌شود. در عين حال ممكن است باعث از دست دادن شنوايي، آسيب بينايي، آسيب ريوي و سوختگي نيز بشوند.

راهكارهاي پدافندي: راهكار خاصي به خصوص براي جلوگيري از تأثيرات امواج فرو‌صوت و فراصوت وجود ندارد. با اين همه در طيف امواج شنيداري، مي‌توان از گوشي‌هاي عايق صوت، ژلاتين‌هاي داخل گوشي (مورد استفاده‌ي شناگران) و يا گوشي شنا استفاده كرد.

براي جلوگيري از حالت تهوع فرد نيز مي‌توان از داروهاي ضدتهوع مانند «متوكلوپراميد» استفاده نمود كه چون حالت تهوع با حذف صدا بهبود مي‌يابد، مصرف دارو چندان توصيه نمي‌شود. مگر آنكه بعد از قطع صدا، فرد هنوز داراي علائم مصدوميت باشد.

جدول1-5/ نوع آسيبها بسته به شدت صوت

نوع اثرات

شدت صوت

ناتوان‌سازي، پتانسيل ايجاد مرگ

قدرت بسيار بالا (170 تا 190 دسيبل به مدت 10 ثانيه)

رفتار غيرقابل کنترل، آشفتگي، حالت تهوع، سردرد، اثر بر اعضاي داخلي (اسهال و دفع ادرار)

قدرت بالا: 130 تا 150 دسيبل در 10 ثانيه

تاثير بر آگاهي، رنجش، تحريک، تداخل سطح کارايي، تاثير بر سيستم شنوايي

قدرت متوسط يا پايين: کمتر از 130 دسيبل به مدت 10 ثانيه، 140-130 دسيبل

 

 سلاحهاي انرژي هدايت ‌شده يا مانع فعال (امواج مايكروويو)

نوع و عملكرد سلاح: امواج ملايكرو ويو يا ريزموج‌ها امواجي با طول موج كوتاه بوده، كه داراي انرژيِ فراواني مي‌باشند. از اين امواج در سيستمهاي مخابراتي (بخصوص موبايل)، راداري و خانگي (ساخت اجاق‌هاي مايكرو ويو) استفاده مي‌شود. در اجاقها، انرژي زياد اين امواج موجب افزايش فعاليت مولكولها، به خصوص مولكول آب شده و موجب گرم شدن و پختن غذا مي‌شود. همچنين استفاده زياد از گوشي تلفن همراه، باعث داغ شدن گوش و سردرد مي‌گردد كه همگي از اثرات اين امواج هستند.

در كاربرد نظامي، همين توان و انرژي بالا براي ايجاد آسيب يا آزار نيروهاي مقابل بكار مي رود. برخي از سلاحهايِ انرژيِ هدايت شده، قادر به ايجاد صدمات متعددي در انسان بوده، كه با علائم درد، سوزش، ناتواني و ايجاد اختلال همراه هستند. از ريز موج‌هاي پر قدرت براي ايجاد اختلال در الگوهاي امواج مغزي نيز استفاده شده كه اثر آن گيجي، بي‌حسي يا ايجاد كما در انسان مي‌باشد.

« سيستم مانع فعال» سيستم منتشر كننده ويژه‌اي مي‌باشد كه طي انفجاري دو ثانيه‌اي، انرژي مايكروويوِ متمركز شده‌اي را باعث مي‌شود كه موجب ايجاد سوزش شديد در پوست شده كه طي چند ثانيه غير قابل تحمل گرديده و موجب فرار غير ارادي فرد هدف گرفته شده مي‌شود.

راهكارهاي پدافندي: از آنجا كه امواج فقط تا زير سطح پوست و تا عمق حدود  2 ميليمتري (حدود ضخامت سه برگ كاغذ) نفوذ مي‌كنند بهترين راه دفاعي پوشاندن سطح بدن و نقاط برهنه است. لباس ضخيم، جليقه‌ي ضد گلوله، كلاه‌هاي داراي تلق صورت، دستكش و نظاير اينها مي‌تواند جلوي نفوذ اشعه را بگيرد.

ضمن آنكه فرد بايد از تابش مستقيم خود را حفظ كرده، پشت وسايل و تجهيزات يا درون سنگر پناه بگيرد.

همچنين تحرك و جابجايي نيز مانع از تمركز امواج و تأثير سوء آنها خواهد شد

 

سلاحهاي الكترومغناطيس و ريز‌موج قدرت بالا

نوع و عملكرد سلاح: اين سلاح باعث انتشار انرژي شديد در زمان بسيار كوتاهي مي‌شود كه موجب مي‌گردد يك جريان ناپايدار چند هزار ولتي در وسايل نيمه‌هادي بوجود آيد. تجهيزات الكتريكي، رايانه‌ها، رادارها، بي‌سيمها نخستين آسيب‌ديدگان اين سلاحها مي‌باشند. در عين حال بدن انسان نيز به عنوان يك نيمه‌هادي عمل نموده، اين امواج را جذب مي‌كند.

 اين مولدهاي الكترومغناطيسي ( از بمب‌ها تا چشمه‌هاي مولد اشعه) در واقع توليد‌كننده‌ي امواج راديويي با توان بسيار بالا بوده كه داراي عملكرد پالسي هستند و تأثيراتي نظير امواج مايكرو ويو در انسان ايجاد مي‌نمايند.

سردرد، تهوع، گيجي و حتي مرگ از تبعات تابش امواج الكترومغناصيس است. در برخي گزارشات عقيمي موقتي تا دائمي، سرطان، اختلال در كار قلب و مغز و مرگ نيز به عنوان تبعات امواج الكترومغناطيس پرقدرت و متمركز (توسط سلاحهاي مخصوص امواج روي يك فرد يا روي يك سنگر، خانه، قرارگاه و ... متمركز مي‌شود) بيان شده‌اند.

راهكارهاي پدافندي: با توجه به اينكه در جنگها، بمبهاي الكترومغناطيسي يكي از اولين جنگ افزارهايي هستند كه جهت قطع كردن ارتباطات بكار مي‌روند، بنابراين مجهز بودن به سيستم‌هاي پيشرفته دفاعي جنگ الكترونيك و فعال كردن آنها قبل از حملات دشمن و انجام حفاظت‌هاي پيشگيرانه از اهميت بسياري برخودار است.

 اثرات تخريبي يك بمب الكترومغناطيسي وابسته به عواملي همچون فاصله از مركز انفجار، حساسيت تجهيزات و ميزان حفاظت‌هاي انجام شده مي‌باشد. بايد توجه داشت كه ساختمانها و ديوارهاي معمولي در برابر اين امواج مقاومتي ندارند و حتي ديوارهاي بتني نيز كه داراي فلزات تقويت كننده با فاصلة زياد از همديگر هستند خواص بازدارنده در مقابل پالسهاي الكترومغناطيسي ندارند. بنابراين با توجه به موارد فوق، بمبهاي الكترومغناطيسي به تمامي تجهيزات الكتريكي و الكترونيكي(حتي اگر اين تجهيزات خاموش باشند) و البته انسان صدمه خواهند ‌زد.

حفاظت تجهيزات در مقابل اينگونه حملات با استفاده از پوشش كامل تجهيزات با فويلهاي آلومينيومي ‌يا محصور كردن فلزات با توري‌هاي فلزي مُشَبك با سوراخهايي به قطر كمتر از 4 ميليمتر و يا قرار دادن تجهيزات درون جعبه‌هاي فلزي امكان پذير است.

براي جلوگيري از صدمه به افراد، بهتر است همين پوشش توري را دور سنگرها نيز ايجاد نموده و به زمين اتصال داد.

در صورتي كه بيرون از سنگر هستيد، مي‌توانيد روي كلاهخود خود را با توري يا فويل آلومينيومي بپوشانيد. اين كار تا اندازه‌ي قابل ملاحظه‌اي جلوي نفوذ امواج را سد خواهد نمود.

 مواد مهار‌كننده

نوع و عملكرد سلاح: به مجموعه مواد و تجهيزاتي اطلاق مي شود كه به منظور مهار و زمينگير كردن نيروهاي مقابل بكار مي‌روند. موادي نظير حلالهاي آسفالت (باعث به دام افتادن خودروها مي‌شوند) فوم‌هاي چسبناك، چسب‌هاي پليمري يا كف چسبناك، تورهاي به دام انداختن، و مايعات فوق‌العاده ليز كه مي‌توانند مانع حركت پرسنل شود، در اين گروه قرار مي‌گيرند.

راهكارهاي پدافندي: راهكار پدافندي خاصي وجود ندارد الا اينكه بايد از آنها دوري كرده، مراقب باشيد در اين تله‌ها گرفتار نشويد. در صورت گرفتار شدن نيز، تنها با كمك حلالهاي آلي مي‌توان اثر مواد چسبناك را از بين برد.



1- گفته‌ شده که چنين سيستمهايي در عملياتهاي جنگ رواني در فلوجه‌ي عراق استفاده شده‌اند.  

+ نوشته شده در  دوشنبه 12 مرداد1388ساعت 20:24  توسط محمد نوبخت | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
علي‌رغم پهنه‌ي گسترده‌ي مرزهاي آبي در ايران و ارتباط كاري و غذايي بسياري از هموطنان به اين موهبت الهي، متأسفانه مباحث پزشكيِ مرتبط با اين اقليم در كشورمان بسيار مهجور مانده است و اين در حاليست كه طب‌دريا همچون طب هوا - فضا در جهان پزشكي صاحب جايگاه خاصي بوده، متخصصين بسياري در آن مشغول تحقيق و بهينه‌سازي پروتوكلها هستند.
از اين رو و با توجه به اهميت طب دريا و همچنين خالي ماندن اين عرصه در بين همكاران پزشك و پيراپزشك، افتخار دارم كه نخستين تارنماي فارسي را در اين راستا تقديم علاقه‌مندان نمايم و در همين جا از آنها براي همكاري و تبادل دانسته‌ها دعوت به عمل آورم.
مجموعه مقالات درج شده در اين تارنما، قبلاً به صورت مكتوب در فصلنامه طب‌دريا منتشر شده‌اند. لازم به يادآوري است كه استفاده از اين مقالات با ذكر نام نويسنده و مأخذ، بلامانع است.
و سخن آخر آنكه:
آگر آموختيد يكبار بُرديد و اگر آموزانديد دو بار! بياييد از امروز تا هميشه، همه‌ي ما، در پيِ آن باشيم كه دوبار ببريم.

پیوندهای روزانه
غواصي ايران
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
88/05/08 - 88/05/14
88/01/08 - 88/01/14
87/06/01 - 87/06/07
87/05/01 - 87/05/07
87/04/22 - 87/04/31
آرشیو موضوعی
طب زیر سطحی (غواصی - زیر دریایی)
طب سطحی ( پزشکی دریایی با موضوع شناوری)
طب رزمی
جنگهای نوین ( چیستی - امداد و درمان )
طب عمومی
پیشگیری و بهداشت
فیزیک دریا
زیست شناسی دریایی
دریا (دریانوردی - تاریخ - باستان شناسی)
پیوندها
زير اين گنبد كبود
وبلاگی خبری آموزشی در مورد غواصی diving
آموزش غواصی
گالري عكس
هيئت نجات غرق و غواصي هرمزگان
وبلاگ تخصصي جستجو و نجات
گالري عكس زيردريا
وبلاگ ماهي شناسي
وبلاگ غواصي و عمليات غواصي
غواصي اسكوبا
دنياي غواصي
وبلاگ شركت غواصي اعتماد بندر
وبلاگ غواصي اسكوباي كيش
وبلاگ تخصصي نجات غريق
وبلاگ درياي من و اقيانوس تو
باشگاه مجازي غواصي
غواصي پدي
دريا و دريا (امريكا)
سايت غواصي
عكاسي زير آب
وبلاگ كميته غواصي استان فارس
مدرسه غواصي قشم
هيئت نجات غريق و غواصي استان خوزستان
وبلاگ شركت غواصي اطلس
وبلاگ تخصصي آفات (دكتر مهرداد حلوايي)
Lotus
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM