به نقل از كتاب جنگ نوين به قلم محمد نوبخت

جنگ‌افزارهای شیمیایی ملموس‌ترین و شاید مخوف‌ترین شکل سلاحهای کشتار جمعی در خاطره­ی نظامیِ ما بوده، از همین روست که تا كنون بیشتر تلاشها در تولید دارو و تجهیزات حفاظتی - پدافندی در همین شاخه متمركز بوده است.

حساسيت جامعه‌ي جهاني نيز در اين خصوص اندك نبوده، پروتكلهاي مختلفي در رد و ممنوعيت توليد و بكارگيري اينگونه سلاحها به امضاي جهاني رسيده است. همين محدوديتها باعث شده قدرتهاي بزرگ و استعماري انواعي از سلاحهاي شيميايي جديد را ساخته و گسترش دهند كه براي ناظران ناشناخته است.

سلاحهاي نوين غيرِكُشنده

به نقل از كتاب جنگ نوين به قلم محمد نوبخت

     توان كُشندگي و قتل نيروهاي متخاصم هميشه هدف نهايي گروه‌هاي نظامي نيست. چه بسا هدف، زنده ماندن، به اسارت گرفتن و يا متفرق ساختن(در اغتشاشات) آنها باشد. همين گزينه در كنار اوج‌گيري مخالفت‌هاي عمومي عليه ساخت، نگهداري و استفاده از سلاح‌هاي كشتارجمعي باعث شد كه نسل جديدي از سلاحهاي نوين با عنوان سلاحهاي غيركشنده وارد ادبيات نظامي ابرقدرتها گردد. سلاحهايي كه اگرچه ممكن است در برخي موارد حتي باعث مرگ شوند، ولي عموماً موجب زمينگيري، مشغوليت و آزار نيروهاي طرف مقابل خواهند شد. اين سلاحها به خصوص در زمان اشغال و براي برخورد با مخالفتهاي مردمي، تظاهرات عليه اشغالگران و متفرق ساختن آنها بكار مي‌روند.

محمد نوبخت (M.Sc)

بنا به تعريف جنگ ميكروبي عبارتست از استعمال نظامي موجودات ذره بيني ( ميكرو ارگانيسم ها) ‌يا مواد توليدي آنها (سموم، آنزيمها، پروتئينها) به منظور ايجاد مرگ،‌ ناتواني يا وارد كردن خسارت به اشخاص، حيوانات و نباتات استفاده كردن از مواد توليد شده توسط جانوران، گياهان، باكتريها،  قارچها و ويروسها عليه منابع انساني و غذايي  سابقه‌اي هزاران ساله دارد. استفاده از سموم جانوري يا گياهي براي سمي كردن سر تيرهاي جنگي، استفاده از لاشه حيوانات مرده از طاعون براي شكستن مقاومت داخل قلعه‌ها، مسموم سازي فضاي داخلي مقابر فرعونها با هاگِ قارچي كشنده و آلوده كردن منابع آبي شهرها از نمونه هاي باستاني بكارگيري سلاحهاي نامتعارف بيولوژيك است.

در جهان متمدن نيز اين رويه ادامه يافت و البته پيچيده تر شده، آنگونه كه ساخت و بكارگيري اين سلاحها طي كنوانسيونهاي بين المللي به شدت ممنوع گشته است. با اين وجود قدرتهاي استكباري همواره در انديشه ساخت سلاحهاي بيولوژيك و زيستي هستند تا با وارد ساختن كمترين زيان اقتصادي به صنايع و بيشترين كشتار بتوانند به منابع حريف دست يابند.

كشتار فراوان، وحشت گسترده، ايجاد هراس در عقب جبهه، فلج ساختن خط مقدم، بردن جنگ به داخل خانه‌هاي مردم غير نظامي و درگير نمودن شهرها، عدم امكان اثبات دقيق در بكارگيري آنها (دشمن مي‌تواند يك همه‌گيري ميكروبي را در جامعه ايجاد نمايد بدون آنكه بتوان منبع و زمان حمله را اثبات نمود. يعني مهاجم در شرايط كاملاً پنهاني هجوم خواهد آورد و معمولاً قابل اثبات نيست.) و نهايتاً تخريب اندك از محسنات خاص سلاحهاي ميكروبي هستند. محسناتي كه از نگاه نظريه پردازان جنگي به هيچ وجه دور نمانده است.

محمدحسن شاه‌حسيني (Ph.D )

بيوتروريسم . پتانسيل مرگ دسته جمعي آن يكي از مفاهيم جديد . مهمي است كه در دهه‌هاي اخير به طور روز افزوني در محافل علمي و نظامي مطرح مي‌باشد . درك و فهم ضربات . آثار و عوارض شديد حمله‌هاي بيوتروريستي  ، براي جلوگيري از آسيبها و صدمات ناشي از اينگونه عمليات خرابكارانه  ، امري بسيار ضروري و اجتناب ناپذير مي‌باشد.كسب آگاهي و فهم كميت و كيفيت لطمات و صدمات اقتصادي  ، اجتماعي  ، رواني  ، درماني و بهداشتي ناشي از حملات بيوتروريستي  ، به ما كمك خواهد كرد تا بتوانيم پاسخ مؤثر و مناسبي به اينگونه عمليات‌ها بدهيم. لذا براي داشتن پاسخ مناسب و مؤثر ، ضروري است تا صدمات فرضي ناشي از اين عمليات را بررسي و سپس بر اساس اين پيامدها تصميم‌گيريهاي مناسب را انجام دهيم. بنابراين در اين مختصر  ، راجع به ترور  ، تروريسم  ، عوامل مهم جذب تروريستها به بيوتروريسم  ، برتريهاي سلاحهاي بيولوژيك و برنامه‌ريزي براي مقابله با عمليات خرابكارانه بيولوژيك بحث گرديد است.

محمد نوبخت (M.Sc)

با گسترش علم و فناوري در جوامع بشري و دسترسي آسان به مهارتهاي علمي باعث شده تا معادلات مبارزات بشري دچار تغييرات عميقي گردد. قرنها از عصر تيغ و شمشير و كمان گذشته و بشر متمدن امروزي (!) با توجيه ايدئولوژي علمي، براي رسيدن به اهداف نظامي خود از انجام بي رحمانه ترين اعمال ابايي ندارد. ساخت سلاح هاي كشتار جمعي، سلاحهاي ميكروبي، هسته‌اي و شيميايي، سلاح هاي نژادي كه تنها بر نژاد خاصي از بشر مؤثر است و سايرين از آن درامانند، سموم آنزيمي خاص كه در اثر يك كوفاكتور فعال شده، در زمان دلخواه فرد يا افراد  مورد نظر را از بين مي‌برند، سلاح هاي صوتي، سلاح هاي الكترومغناطيسي و غيره گوشه‌اي از كين ورزي بشر امروزي است .

در كنار عرصه‌هاي نظامي و ميادين جنگي كه برخورد بهرحال يك برخورد خصمانه است و هر دو سوي دعوا با تمام تلاش سعي در حذف نفر مقابل دارند، مردم غير نظامي نيز وارد معادلات نظامي شده اند. بكارگيري جنگ‌افزارهاي نوين عليه غيرنظاميان به شيوه‌اي موفق در به تسليم واداشتن حريف بدل شده است. در معادلات نظامي عقبه هر جبهه، پايگاه مطمئن خط مقدم خواهد بود. بديهي است با ايجاد ترس و وحشت در پشت جبهه و دلمشغولي سرباز رزمنده در خط مقدم براي زن و فرزندانش، مي‌تواند تا اندازه بسيار زيادي در نتيجه نبرد مؤثر باشد. از اين روست كه پشت جبهه نيز هدفي مناسب براي حمله است .

اما نكته قابل توجه آن است كه مردم غيرنظامي تنها در زمان جنگ هدفي مناسب محسوب نمي شوند. بلكه در زمان صلح نيز سلامتي شان مي‌تواند مايه نگراني دولتهاي شان باشند. نمونه‌هاي بسياري وجود دارد كه يك قدرت زياده خواه خارجي به منظور تحت فشار گذاردن دولتي مبادرت به شيوع بيماري در آن كشور نموده و از اين رهگذر به اهداف مورد نظر رسيده است. خروج مردم از صحنه، ايجاد ارعاب، لطمات اقتصادي و كشاورزي و در يك كلمه ايجاد ترس، مي‌تواند اهداف دشمن باشد .

 حميد شيرواني (M.Sc)

از آنجا كه دريا اقليم و زيستگاه طبيعي انسان نيست، صدماتي كه در حوزه‌ي دريا به وي وارد مي‌شود داراي مقتضيات و خصوصيات خاصي خواهند بود و درمان و امدادرساني به مصدومان نيز از اصول خاصي تبعيت خواهد كرد. آنچه در پي مي‌خوانيد، مروري است بر داروها، ملزومات، تجهيزات و اصول امدادي در حوزه‌ي دريا و دريانوردي.

فهرست دارويي و ملزوماتي كه بيان شده، مواردي هستند كه در مقالات و كتب مختلف مورد تاييد محققين بوده، مي‌توانند به عنوان «پايه‌يِ كيف امداد كشتي» مورد توجه و رعايت قرار گيرند.

زري غلامي (B.Sc)

در شرايط بحران و حوادث غيرمترقبه، نخستين واحد امدادرسان كه در صحنه‌ي نبرد يا محل بروز حادثه حاضر مي‌شود، گروه پزشگي خواهد بود كه در سازمان اورژانسها، پستهاي امداد و بيمارستانهاي صحرايي مبادرت به ارائه خدمات بهداشتي ـ درماني مي‌كند. اما آنچه كه خودِ اين ساختار را تهديد مي‌كند، بروز عفونت‌هاي بيمارستاني است. اين تهديد هميشه وجود دارد، اما در مراكز شهري و در زمان عادي، «كميته كنترل عفونت بيمارستان» با وسواس آن را مهار مي‌كند. در حاليكه در زمان بحران و در ميدان جنگ، با توجه به شرايط اضطراري و محدوديت در امكانات و تجهيزات، خطر جدي‌تر خواهد بود و كنترل عفونت شگرهاي خاصي را طلب خواهد نمود. در بيمارستانهاي صحرايي از سويي با هجوم مصدوم و مجروح و از سويي با محدوديت در زمان و امكانات روبرو هستيم.اين دو عامل مي‌تواند هر بيمارستان صحرايي را به يك كانون عفونت بدل نمايد.

بروز عفونت‌هاي بيمارستاني در بين بيماران منجر به افزايش طول درمان و هزينه‌هاي آن خواهد شد كه در شرايط بحران و جنگ، و شمار زياد افراد نيازمند به درمان، اين امر جداً روي ماموريت و گستره‌ي عملكرد بيمارستان صحرايي تاثير منفي خواهد داشت.

محمد نوبخت (M.Sc)

كشتي‌ها چه نظامي و چه غيرنظامي بسته به نوع كاركرد و ماموريت، حامل مواد و تركيبات شيمياييِ مختلفي هستند كه يا جزء بار كشتي محسوب مي‌شوند و يا جزء ملزومات كشتي‌اند. مانند مواد نفتي و پترو‌شيمي در كشتي‌هاي نفتكش و بار‌بري و يا سوخت و مهمات و ... در كشتي‌هاي نظامي. بهرحال بعضاً اين موارد براي انسان سمي بوده، باعث مسموميت مي‌شوند.

اين موارد شامل طيف گسترده‌اي هستند. از شونده‌ها تا سوخت موشكهاي نظامي در اين بازِه قرار مي‌گيرند. چه بسا در سفرهاي دريايي، بواسطه‌ي سوانح، طوفانها، سهل‌انگاري پرسنل و خدمه شناور و يا حتي فساد مواد غذاييِ فاسد شدني، موارد مسموميت‌زا پخش شده، افراد را مسموم مي‌كنند. شايد بسياري از مسموميتها خطر جاني نداشته‌ باشند، ولي بهرحال بسيار آزاردهنده و زمينگير‌كننده‌اند. اين امر وقتي جدي‌تر مي‌شود كه بياد آوريم افراد مصدوم روي شناور بوده، مايلها از خشكي و خدمات پزشكي دورند. ضمن آنكه افراد محدودي روي هر كشتي كار مي‌كنند و هر يك وظيفه‌اي تعريف شده و منحصر به فرد دارند و بستري شدن يكي، با توجه به آنكه وظايفش بر دوشِ ديگران خواهد افتاد، مستقيماً روي روند ماموريت شناور مؤثر خواهد بود و حتي ممكن است آن را مختل سازد. لذا آشنايي با اين مواد و نوع مسموميت و علائم آنها و راه‌هاي پيشگيري مي‌تواند از بروز خسارات بعدي ممانعت كند.

جعفـر بايرامي (MD)

امروزه با توجه به حوادث و امراض مختلفی که موجب صدمات فراوانی به جامعه انسانی گردیده و همچنين متعاقب حوادث و بلایا که منجر به صدمات مادی و معنوی بر خانواده‌ها شده، علم پزشکی ناگريز از پيشرفت و احاطه بر مشكلات زندگي نوين بشري بوده است و يكي از موضوعات مطرح شده در جوامع علمی و پزشکی چگونگی عملیات مقابله و پیشگیری می‌باشد. بطوری که امروزه ما به کمک بررسی‌هاي انجام شده و جمع آوری اطلاعات، در مقابل بعضی از حوادث و امراضی واکنش دفاعی و پیشگیرانه را آموخته‌ايم و به طروق مختلف گروههای امدادی بصورت عمومی و اختصاصی اقدام كرده‌ايم. از جمله این موارد بهداشتی غرق‌شدگي و مشكلات مربوط به آن است. این مقاله سعی نموده است با دادن اطلاعات عمومی و بعضاً تخصصی در خصوص مقابله با حادثه غرق‌شدگی ضمن آموزش و کمک به گروههای امدادی و اطلاعات عمومي افراد را در اين خصوص ارتقاء بخشد.

محمدرضا شكوري ‌(MD )

غرق شدگی در آب بخصوص آب سرد خطريست كه شناگران و غواصان تفریحی، اقتصادی و یا نظامی را در اقیانوسها، دریاچه‌ها و رودخانه‌ها در سراسر دنیا تهديد مي‌كند. خطر سرمازدگي ناشي از آب يا هیپوترمی معمولاً در دمای آب سردتر از 77 درجه فارنهایت (حدود 20 تا 23 درجه سانتيگراد) شروع مي‌شود. با اين تعريف، خطر هیپوترمی ناشی از غوطه‌وری در آب رودخانه‌هاي كوهستاني، برفآب‌ها، درياچه‌هاي يخي، درياچه‌هاي آتشفشاني مانند درياچه سبلان و ... در طول سال وجود دارد و اين كه در فصول گرم سال خطر هيپوترمي شناگران را تهديد نمي‌كند حرف نادرستي است.

غوطه‌وری و غرق‌شدگي در آب سرد دو اورژانس پزشکی مهم را به كمك خواهد طلبيد كه که عبارت است از: اورژانس غرق‌شدگی و اورانس هیپوترمی.

در این مقاله با تأکید بر پديده غرق‌شدگي و غوطه‌وری به درمان هیپوترمی و غرق‌شدگي پرداخته خواهد شد و ضمناً بحث مختصری هم در خصوص بقاء در آب سرد ارائه می‌شود.